Onderwijshervormingen in Polen leiden tot chaos

De Poolse minister van onderwijs, Anna Zalewska, is bezig met grote hervormingen in het Pools onderwijs. Sinds september dit jaar is de leerplicht verlaat worden van 6 naar 7 jaar en vanaf volgende jaar zullen de gymnasia (= eerste 3 jaar middelbaar) verdwijnen en vervangen worden door 8 jaar lager onderwijs gevolgd door 4 jaar middelbaar onderwijs (lycea). 7000 gymnasia zullen verdwijnen en het geheel zal zo’n 900 miljoen kosten. Maar achter deze structurele hervormingen gaat een diepere hervorming schuil: het herschrijven van de leerstof zelf, vooral de recente geschiedenis.

Er is geen enkele objectieve reden om de gymnasia te laten verdwijnen. Ze zijn in 1999 tot stand gekomen en voor een groot deel hebben de leerkrachten zelf de autonomie gekregen om deze te vormen. Ze hebben geleid tot stijgende resultaten van de Poolse 15-jarigen in de PISA ranking en tot de grootste vooruitgang in het onderwijs van alle EU-landen. Waarom wil de Poolse minister van onderwijs deze dan laten verdwijnen? Is het uit heimwee naar haar eigen jeugd in het communistische Polen? Of is het omdat het succes van de gymnasia te danken is aan een andere politieke partij?

Maar de reden is simpeler dan dat. Het verwijderen van de gymnasia ligt in een groter plan van de centralisering van het onderwijs en het herschrijven van de schoolboeken, met de nadruk op geschiedenis en maatschappijvorming (lees: seksuele opvoeding vervangen door de katholieke leer). Het gaat om de autonomie van de leerkrachten uit handen te nemen en een onderwijssysteem te vormen dat goede, conformistische katholieken en PIS-kiezers creëert. Het gaat dus om het politiseren van het onderwijs.

Geschiedenis zal voorrang krijgen op STEM-vakken en het blijkt dat een van de veranderingen zal zijn de Nobelprijswinnaar, oud-president en Solidarność leider Lech Wałęsa te verwijderen uit de geschiedenisboeken en vervangen door de Kaczyński broers (J. Kaczyński is de voorzitter van PIS en de de facto leider van Polen, vermits de premier en president in praktijk volledig aan hem ondergeschikt zijn). Het vak maatschappijleer zal bvb. “feiten” zoals “je krijgt borstkanker van condooms” propaganderen.

Maar hoe erg de inhoud van het nieuwe onderwijssysteem ook lijkt, waar de meeste ouders en leerkrachten bang voor zijn is het logistieke aspect van de hele hervorming. Het nieuwe systeem moet op 1 september 2017 haar ingang doen maar waar en hoe de leerlingen les moeten volgen is nog niet geregeld. Het verlaten van het onderwijs met 1 jaar betekent dat de 6-jarigen die normaal gezien naar het eerste leerjaar zouden gaan een jaartje moeten “blijven zitten” waardoor er geen plaats meer is voor een volgende lading 3-jarige kleuters. Deze blijven ofwel thuis ofwel in een betalende opvang (als daar al plaats gaat zijn). Sommige lokale scholen hebben dit jaar zelfs geen eerste leerjaar voorzien. Doordat het lager onderwijs met 2 klassen wordt vergroot moet men op zoek gaan naar scholen die groot genoeg zijn voor 8 klassen i.p.v. 6. De meeste scholen zijn hier niet voor gebouwd. Dito met het middelbaar onderwijs: de lycea zullen nu 4 i.p.v. 3 klassen tellen. Hoe en waar men deze leerlingen moet plaatsen is nog niet bekent. Ook zijn er nog geen schoolboeken voor het nieuwe systeem beschikbaar, het nieuw programma is nog niet uitgewerkt. Wat en waar men moet lesgeven is een grote onbekende. Ook de vraag wie zal onderwijzen baart zorgen.

Op 19 november zijn er 35 000 leerkrachten en ouders in Warschau op straat gekomen om tegen de plannen van Zalewska te protesteren. Ook de regionale overheden protesteerden mee. Duizenden leerkrachten gaan hun baan verliezen. Volgens de vakbond van het onderwijswezen, de ZNP, zullen ongeveer 37 000 leerkrachten hun baan kwijt raken.

De minister antwoord niet op brieven en vragen van directeurs, ze komt niet opdagen op debatten. Volgens haar moeten de regionale overheden het logistieke aspect van de hervorming op zich nemen maar er is geen communicatie naar hen toe. Tot vorige week. Toen werd er een communicatiepakket bestaande uit 2 posters, een brochure en een brief naar alle scholen gestuurd. Hoe scholen 4 jaar onderwijs moeten organiseren a.d.h.v. een poster en een brochure is niet bekend.

Zowel leerkrachten als ouders worden uit het debat geweerd. Dit is een belangrijk teken omdat de PIS partij tijdens haar campagne bleef benadrukken dat ze in tegenstelling tot de voorgaande regering wel naar de Poolse bevolking zal luisteren. Maar toen deze vroeg om samen te zitten over het thema onderwijs, werd dit ronduit geweigerd. Dit toont aan dat PIS bang is van het volk.

De geplande onderwijshervorming is een grote chaos en kan leiden tot de val van de regering. Ze hebben hun stemmen gekocht door ouders 500 zł (= 125 euro) per kind per maand te beloven. Ze gaven uiteindelijk 500 zlAi?? per tweede en volgende kind per maand uit geleend geld. Maar als op 1 september blijkt dat enkele duizenden kinderen niet naar school zullen kunnen gaan, zullen de ouders als tijgers voor hun kroost op straat komen.

Wyborcza 1Wyborcza Lodź, Wyborcza 2, Wyborcza 3, Polityka

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *